وقتی به قیمت قهوه ها در سایت یا فروشگاه نگاه می کنیم می بینیم که برخی بسته های قهوه با وجود حجم یکسان تفاوت قیمت فاحشی دارند و در آن لحظه است که با خود می گوییم دقیقا چه فرقی دارند که بعضی از قهوه ها گران تر هستند؟
واقعیت این است که قیمت قهوه فقط به برند یا ظاهر و بسته و بندی آن خلاصه نمی شود و عوامل زیادی از مزرعه تا فنجان قهوه روی کیفیت و در نهایت قیمت نهایی آن تاثیر می گذارند.
به طور کلی مواردی مثل کشور مبدا، نوع دانه، روش برداشت و فرآوری، رست و حتی تازگی دانه و هزینه های جانبی مثل هزینه واردات و نقل و انتقالات روی قیمت نهایی قهوه تاثیر گذار هستند در ادامه هر کدام از این موارد را با هم بررسی می کنیم تا در نهایت به پاسخی شفاف برای این سوال که چرا بعضی قهوه ها گران تر هستند برسیم.
کشورهای تولید کننده قهوه
یکی از مهم ترین عواملی که در قیمت قهوه تاثیر دارد مبدا آن یعنی کشور تولید کننده است درواقع امکان کشت قهوه به عنوان یک دانه ارزشمند که شرایط خاص محیطی نیاز دارد در همه ی کشور ها وجود ندارد از طرف دیگر شرایط آب و هوایی، ارتفاع، غنی بودن خاک و میزان بارندگی و روش های کشاورزی تاثیر زیادی روی طعم و کیفیت دان قهوه می گذارد به همین دلیل برخی می توانند مرغوب تر و به طبع محبوب تر باشند. مثلا قهوه های اتیوپی به طعم های گلی و میوه ای پیچیده معروف اند، قهوه کلمبیا به بالانس طعمی و اسیدیته ملایم، قهوه های کنیا اغلب طعم میوه ای قوی دارند و قهوه های برزیل معمولا بیشتر طعم شکلاتی دارند.
قهوه ویتنام، ارزان و پر کافئین
ویتنام بزرگ ترین تولید کننده روبوستا است که به دلیل قیمت انبوه و هزینه های تولید پایین تر ارزان ترین قهوه را ارائه می دهد البته روبوستاهای تخصصی می توانند گران تر باشند و این صرفا قیمت دانه سبز رست نشده است.
قهوه برزیل، اقتصادی تر اما بسیار مهم
برزیل بزرگ ترین تولید کننده قهوه در جهان است و بخش بزرگی از قهوه عربیکا و روبوستا بازار را تامین می کند و به دلیل حجم تولید بالا، زیر ساخت قوی و مزارع بزرگ قهوه، معمولا قیمت مناسب تری دارند البته برزیل قهوه های مسابقه ای و فوق لوکس هم دارد که بسیار گران هستند. قهوه های عربیکا کافارو از برزیل وارد می شوند تا شما بتوانید در کنار قیمت مناسب کیفیت مطلوبی داشته باشید.
قهوه اتیوپی، معمولا گران تر از میانگین
اتیوپی به عنوان زادگاه قهوه شناخته می شود و قهوه هایش به عطرهای پیچیده، گلی و میوه ای معروف اند. در اتیوپی معمولا برداشت به صورت دستی اتفاق می افتد و مزارع کوچک و محدود هستند به همین دلیل کیفیت طعمی بالایی دارند و در بازار تخصصی تقاضای زیادی دارد به همین دلیل قیمت قهوه آن گران تر از میانگین است.
قهوه کلمبیا، بالانس بین کیفیت و تولید گسترده
کلمبیا بین کیفیت و تولید گسترده بالانسی ایجاد کرده است که باعث شده خرید دانه های آن به صرفه باشد کلمبیا یکی از بزرگ ترین تولید کننده های عربیکاست و به کیفیت پایدارش معروف است به همین دلیل دانه های آن یکی از بهترین انتخاب ها برای خرید محسوب می شود.
قهوه کنیا، گران و خاص
قهوه کنیا اسیدیته شفاف و طعم های پیچیده میوه ای دارد که آن را خاص و گران می کند. دانه های کنیایی به دلیل کیفیت بالا، تولید محدود و سیستم های مزایده معمولا قیمت بالایی دارند.
قهوه پاناما، یکی از گران ترین ها
دانه های کشور پاناما دقیقا همان چیزی است که وقتی صحبت از قهوه های فوق لوکس می شود حرفش به میان می آید قهوه پاناما مخصوصا گونه گیشا (Geisha) بسیار معروف و محبوب است. این نوع قهوه ها امتیاز کیفی بسیار بالایی دارند و به طبع تولید آن ها بسیار محدود و تقاضای جهانی زیادی دارند جالب است بدانید برخی گیشاهای معروف گاهی صدها یا حتی هزاران دلار به ازای هر کیلو قیمت دارند.
جدول زیر حدود قیمت دانه سبز قهوه در چند کشور تولیدکننده را نشان میدهد. این قیمتها ثابت نیستند و بسته به کیفیت، نوع فرآوری، فصل برداشت و شرایط بازار جهانی تغییر میکنند.
| کشور | حدود قیمت دانه سبز | علت کوتاه |
|---|---|---|
| ویتنام | حدود ۳ تا ۶ دلار بهازای هر کیلو | تولید انبوه روبوستا و هزینه تولید پایینتر |
| برزیل | حدود ۴ تا ۱۸ دلار بهازای هر کیلو | تولید گسترده و برداشت مکانیزه |
| اتیوپی | حدود ۶ تا ۳۰ دلار بهازای هر کیلو | عطر و طعم خاص و برداشت دستی |
| کلمبیا | حدود ۷ تا ۲۰ دلار بهازای هر کیلو | کیفیت پایدار و صادرات قوی |
| کنیا | حدود ۱۵ تا ۳۰ دلار بهازای هر کیلو | تولید محدود و کیفیت بالا |
| پاناما | حدود ۲۰ تا چندصد دلار بهازای هر کیلو | گونههای خاص مثل گیشا و تولید محدود |
نوع دانه قهوه
دو نوع قهوه ای که در بازار جهانی بیشتر سهم را دارندعربیکا و روبوستا هستند تفاوت های عربیکا و روبوستا علاوه بر نوع دانه در طعم، مقدار کافئین و قیمت هستند؛ عربیکا معمولا قیمت بالاتری دارد چون کشت آن سخت تر و حساسیت بیشتری نسبت به شرایط محیطی و تغییرات آب و هوایی دارد و از آنجایی که معمولا در ارتفاع های بالاتر رشد می کند به مراقبت بیشتری نیاز دارد.
در مقابل دانه روبوستا در برابر آفات و بیماری ها مقاومت بیشتری دارد و تولید آن معمولا ساده تر و اقتصادی تر است. با وجود کافئین بیشتر در این دانه و استفاده گسترده ای که دارد با این وجود به دلیل کشت راحت تر در سهم بازار جهانی قیمت مناسب تری دارد. البته این به این معنی نیست که همیشه عربیکا از روبوستا گران تر خواهد بود بلکه ممکن است یک روبوستای باکیفیت از برخی دان های عربیکا قیمت بیشتری داشته باشد.
طریقه برداشت قهوه
روش برداشت قهوه تاثیر مستقیمی روی کیفیت و خلوص دانه های قهوه دارد؛ در برخی مزارع گیلاس قهوه به صورت دستی و دانه به دانه چیده می شوند به همین دلیل تنها مواردی که به خوبی رسیده اند برداشت می شوند که باعث می شود قهوه کیفیت طعمی بهتری داشته باشد.
در مقابل در روش برداشت ماشینی قهوه با وجود اینکه هزینه و زمان کمتری دارد و کل محصولات را به یکباره برداشت می کنند اما دانه های نارس و یا بیش از حد رسیده هم وارد محصولات نهایی می شوند که کیفیت آن را کاهش می دهد.
فرآوری قهوه
بعد از برداشت، دانه های قهوه باید مثل دانه شکلات از میوه جدا و خشک شوند. فرآوری قهوه به روش های مختلفی انجام می گیرد که معمول ترین آن ها فرآوری شسته، فرآوری طبیعی و فرآوری عسلی است؛ در روش شسته میوه کاملا از دانه جدا می شود در نتیجه طعمی شفاف تر و اسیدیته بالاتری دارد. در روش فرآوری طبیعی دانه همراه با میوه خشک می شود که باعث می شود قهوه بخشی از طعم های شیرین و میوه ای خود را بهتر حفظ کند و در فرآوری هانی یا عسلی که یکی از محبوب ترین روش هاست از ترکیبی از دو روش بالا استفاده می شود یعنی پوست میوه را جدا می کنند اما بخشی از موسیلاژ شیرین روی دانه را نگه می دارند که حالتی چسبناک به آن می دهد و طعم و اسیدیته متعادلی ایجاد می کند.
امتیاز و کیفیت قهوه
افراد متخصص در دنیای قهوه کیفیت دانه ها را بر اساس استانداردهای مشخصی مثل طعم، عطر، شیرینی، اسدیته، پس مزه و تعادل بررسی می کنند و به آن امتیاز می دهند. قهوه هایی که امتیاز بالای 80 از 100 بگیرند، معمولا در دسته Speciality Coffee قرار می گیرند که معمولا باعث می شود تولید آن محدودتر شود تا کنترل کیفیت بیشتری انجام شده و طعمی پیچیده و متفاوت تر ایجاد شود در نتیجه قیمت خیلی بالاتری نسبت به نمونه های دیگر خواهند داشت.
تازگی قهوه
قهوه های با کیفیت معمولا تازه هستند چون قهوه هایی که تازه رست شده باشند عطر و طعم بهتری نسبت به قهوه ای که ماه ها از رست آن گذشته دارند بنابراین دانه هایی که تازه رست می شوند و در اختیار مشتری قرار می گیرند معمولا هزینه و کیفیت بالاتری دارند.
کنترل کیفیت رست قهوه
برخلاف تصور عموم انتخاب رست قهوه مناسب فقط به تیره یا روشن بودن آن نیست؛ نحوه ی رست درست می تواند در کیفیت نهایی قهوه نقش پر رنگی داشته باشد. یک رست حرفه ای می تواند ویژگی های مثبت دانه را بهتر کند در حالی که رست ضعیف ممکن است حتی بهترین دانه ها را هم خراب کند.
رسترهای حرفه ای معمولا برای هر دانه پروفایل دقیقی تعیین می کنند و دما، زمان را با دقت بالا کنترل می کنند و حتی ممکن است بارها و بارها قهوه را تست کنند.
با توجه به اینکه این تخصص، تجهیزات و تجربه ی زیادی نیاز دارد به همین دلیل قهوه هایی که توسط رسترهای حرفه ای آماده می شوند معمولا قیمت بالاتری دارند.
واردات قهوه و هزینه های جانبی آن
قهوه در ایران کشت تجاری گسترده ای ندارد به همین دلیل بیشتر دان یا پودر قهوه مصرفی به صورت وارداتی است. این موضوع باعث می شود عوامل اقتصادی مستقیم روی قیمت قهوه اثر بگذارند و این شامل هزینه های مهمی مثل حمل و نقل های بین المللی، هزینه گمرک، نرخ ارز، بیمه بار و نگهداری و انبارداری می شود. در نتیحه وقتی نرخ ارز تغییر کند یا هزینه حمل جهانی بالا برود قیمت قهوه هم افزایش پیدا می کند، حتی اگر کیفیت دانه تغییری نکرده باشد.
بسته بندی قهوه
بسته بندی برای قهوه صرفا برای زیبایی انجام نمی گیرد؛ قهوه نسبت به هوا، نور، رطوبت و اکسیژن حساس است و اگر درست نگهداری نشود کیفیت خود را از دست می دهد بنابراین استفاده از بسته بندی حرفه ای یکی از الزامات مهم برای حفظ کیفیت قهوه است.
بسته بندی حرفه ای معمولا سوپاپ خروج گاز دارد و به صورت چند لایه و مقاوم طراحی می شود تا از ورود هوا جلوگیری کند. این نوع بسته بندی هزینه بیشتری دارد که می تواند در قیمت نهایی تاثیر بگذارد. البته گاهی بخشی از قیمت بالا فقط به طراحی لوکس یا تبلیغات برند مربوط می شود و نه الزاما کیفیت بسته بندی یا قهوه.
آیا قهوه گران تر همیشه بهتر است؟
نه لزوما؛ گران بودن قهوه می تواند نشان دهنده کیفیت بالاتر، فرآوری دقیق تر، تازگی بیشتر و تولید محدود آن باشد اما همیشه هم اینطوری نسیت گاهی شما فقط هزینه برند، بسته بندی لوکس یا تبلیغات را پرداخت می کنید. از طرفی ممکن است یک قهوه با قیمت متوسط با سلیقه شما و ذوائقه تان هماهنگی بیشتری داشته باشد و حتی بیشتر از یک قهوه بسیار گران از آن لذت ببرید بهترین راه برای انتخاب قهوه این است که به سلیقه خود توجه کنید، اطلاعات روی بسته را به درستی بخوانید و قهوه های مختلف را امتحان کنید تا بتوانید تفاوت طعمی را بشناسید و به قهوه ی مخصوص خود برسید و در این بین صرفا به قیمت قهوه توجه نکنید چون قیمت قهوه نتیجه مجموعه ای از عوامل مختلف است.
در کافارو انواعی از قهوه های عربیکا و روبوستا با کیفیت را می توانید با رست و آسیاب دلخواه به همراه هر ابزار دم آوری و اکسسوری قهوه ای که برای درست کردن و سرو نیاز دارید تهیه کنید درنهایت امیدوارم از نوشیدن قهوه هر کجا که هستید در کنار عزیزانتان لذت ببرید.
